Het woord “structuurvisie” komt regelmatig voorbij in kranten en gemeentelijke publicaties. Maar wat is een structuurvisie nu eigenlijk en wat is de juridische waarde ervan? En wat zijn de juridische mogelijkheden als er in een structuurvisie dingen staan waar je het als belanghebbende niet mee eens bent? Hieronder volgt een stukje uitleg.
Voor een actueel praktisch voorbeeld uit onze eigen praktijk verwijs ik naar bijgaande link uit het Eindhovens Dagblad van 2 december 2014, waarin verslag wordt gedaan van een door mij namens een cliënt gegeven mondelinge inspraakreactie op een ontwerp-structuurvisie.

3188_VdPauwert_Steehsche-Velden_007Structuurvisie

In een structuurvisie legt een gemeente vast wat de hoofdlijnen zijn voor de ontwikkeling van een bepaald gebied. Het maakt duidelijk welk ruimtelijk beleid de gemeente wil voeren binnen het door de structuurvise bestreken gebied. Waar wil men bijvoorbeeld woningbouw toelaten, waar wil men bedrijvigheid mogelijk maken en waar wil men de bestaande natuur handhaven. Over dit soort zaken worden in een structuurvisie de hoofdlijnen van het ruimtelijk beleid vastgelegd.
Een structuurvisie is geen plan dat de bewoners van een bepaald gebied rechtstreeks bindt. De gemeente zelf is echter wel aan het beleid gebonden zoals dat door haar is vastgelegd in een structuurvisie. Het opstellen van een structuurvisie gebeurt in samenspraak met de provinciale overheid. Zo’n structuurvisie moet namelijk wel aansluiten bij het ruimtelijk beleid van de provincie.
De gemeenteraad is het bevoegde orgaan binnen de gemeente om een structuurvisie voor een bepaald gebied vast te stellen. De gemeente is ook verplicht om het beleid zoals vastgelegd in een structuurplan te publiceren. Structuurvisies zijn dan ook digitaal te raadplegen voor degenen die daarin interesse hebben. Op de site www.ruimtelijkeplannen.nl zijn deze visies ook per afzonderlijk gebied in Nederland te raadplegen.

Verhouding tot bestemmingsplan

Uiteindelijk moet het beleid zoals verwoord in een structuurvisie worden vastgelegd in een bestemmingsplan. Ook alle bestemmingsplannen zijn trouwens terug te vinden op de site www.ruimtelijkeplannen.nl. Een bestemmingsplan bindt de burgers wel rechtstreeks. Als in een bestemmingsplan een bepaald gebruik van een perceel is toegestaan, dan mag de eigenaar of gebruiker van zo’n perceel het perceel ook daadwerkelijk conform die bestemming gebruiken. Hetzelfde geldt voor de in het bestemmingsplan vastgelegde bouwmogelijkheden. Het bestemmingsplan bepaalt (bindend) wat er wel en niet mag worden gebouwd op een bepaalde locatie.

Inspraak voorafgaand aan vaststellen structuurvisie

Omdat een structuurvisie alleen de gemeente bindt (en niet rechtstreeks de burger) staat er geen juridische rechtsgang open tegen een vastgestelde structuurvisie. Er bestaat echter normaliter wel een inspraakmogelijkheid. Conform artikel 2.1.1 van het Besluit ruimtelijke ordening dient in de structuurvisie namelijk te worden aangegeven hoe burgers en maatschappelijke organisaties bij de voorbereiding van de structuurvisie zijn betrokken. In de praktijk wordt dit veelal vormgegeven door het bieden van de mogelijkheid van inspraak .

Benutten inspraakmogelijkheid

Het is van groot belang om van deze inspraakmogelijkheid (tijdig) gebruik te maken. Als je als belanghebbende op juridisch inhoudelijke gronden de gemeente immers weet te overtuigen van de noodzaak tot aanpassing van de ontwerp-structuurvisie, dan is daarmee immers een goede basis gelegd voor het vaststellen van een bestemmingsplan conform de wensen van de belanghebbende.
Reageer je niet en wordt de structuurvisie ongewijzigd vastgesteld, dan loop je als belanghebbende bij de vaststelling van een bestemmingsplan heel snel tegen de muur. De gemeente zal zich dan ter verdediging van haar planologische keuzen simpelweg beroepen op de vastgesteld structuurvisie. Daar is zij immers aan gebonden. Weliswaar staat er tegen vaststelling van een bestemmingsplan wel een juridische rechtsgang voor belanghebbenden open, maar in het gros van de gevallen ben je dan te laat met je inhoudelijke argumenten.
Daarom is het van groot belang om tijdig – namelijk al voorafgaand aan het vaststellen van een structuurvisie voor een bepaald gebied – goed gemotiveerd en juridisch onderbouwd aan de gemeentelijke bel te trekken. Zo wordt voorkomen dat je in de fase van vaststelling van een bestemmingsplan als belanghebbende achter het net vist.

Mr. A.J. Flipse

Mr. A.J. Flipse en zijn kantoorgenoot mr. R.E. Izeboud zijn onder meer gespecialiseerd in het begeleiden van bestemmingsplanwijzigingen ten behoeve van cliënten en het waar nodig aanvechten van besluiten (bijvoorbeeld omgevingsvergunningen) van gemeentelijke overheden.